Szkolenie pt.: „CRISPR/Cas9 w praktyce: tworzenie modeli komórkowych z pożądanymi modyfikacjami genetycznymi”

Obecnie w laboratoriach na całym świecie technologia CRISPR/Cas9 jest głównie używana do tworzenia nowych modeli komórkowych z inaktywacją wybranych genów (knockout) lub z naprawioną mutacją bądź wstawioną pożądaną zmianą w określonych miejscach genomu. Kurs będzie obejmował wprowadzenie do technologii CRISPR/Cas9 oraz jej wykorzystanie do tworzenia nowych modeli komórkowych (w szeroko wykorzystywanych liniach komórkowych takich jak np. komórki HEK293T oraz bardziej wymagających np. indukowane pluripotencjalne komórki macierzyste (iPSC)). 

Kurs będzie obejmował zagadnienia teoretyczne i praktyczne, aby po jego zakończeniu uczestnik mógł samodzielnie zaprojektować komponenty technologii CRISPR/Cas9 oraz wyprowadzić linię komórkową z pożądaną zmianą w genomie. Zostaną udzielone praktyczne wskazówki np. jakie konstrukty genetyczne wybrać do efektywnej edycji, w jakiej formie najlepiej dostarczyć komponenty technologii CRISPR/Cas9 do komórek (w zależności od typu komórki), oraz informacje o potencjalnych pułapkach czyhających na początkującego użytkownika tej technologii.

Szkolenie skierowane jest do pracowników naukowych, doktorantów i studentów reprezentujących nauki biologiczne, biomedyczne i pokrewne, którzy znają podstawy teoretyczne dotyczące budowy DNA, klonowania molekularnego oraz hodowli komórkowych i chcą opanować tworzenie modeli komórkowych z ukierunkowanymi modyfikacjami w obrębie wybranych genów przy użyciu technologii CRISPR/Cas9. 

Szczegółowy zakres kursu:

1. Wprowadzenie. Na czym polega działanie technologii CRISPR/Cas9
2. Modyfikacje technologii CRISPR/Cas9 (Cas9 nickase, dead Cas9)
3. Projektowanie sgRNA (programy dedykowane do projektowania sgRNA)
4. Określanie efektywności edycji (metody manualne oraz programy służące do określanie efektywności cięcia oraz efektów niespecyficznych)
5. Formy wprowadzenia komponentów technologii CRISPR/Cas9 (plazmidy, kompleksy RNP, transdukcja sgRNA do linii z ekspresją Cas9/dCas9) do różnych typów komórek (w tym iPSC)
6. Wykorzystanie technologii CRISPR/Cas9  do tworzenia nowych modeli komórkowych:
   • Tworzenie linii komórkowych poprzez inaktywację wybranych genów
     – Alternatywne strategie w przypadku braku możliwości uzyskania linii z knockout (częsty problem m.in. dla inaktywacji genów naprawy DNA)
   • Tworzenie linii komórkowych z pożądanymi zmianami w genomie na podstawie naprawy homologicznej
     – Dobór optymalnego systemu edycji dla konkretnego typu komórek
     – Projektowanie matrycy donorowej (ssODN, dsDNA, konstrukty z kasetami selekcyjnymi)
     – Strategie selekcji i identyfikacji pozytywnych klonów
     – Metody zwiększania efektywności naprawy homologicznej w komórkach

O prowadzącej:

dr Magdalena Dąbrowska jest adiunktem w Instytucie Chemii Bioorganicznej PAN w Poznaniu. Od prawie 10 lat zajmuje się wykorzystaniem technologii CRISPR/Cas9 do opracowywania potencjalnych podejść terapeutycznych dla chorób poliglutaminowych (poliQ) oraz tworzenia genetycznie zmodyfikowanych modeli komórkowych. W latach 2020–2021 odbyła staż na Politechnice Federalnej w Zurychu, gdzie zgłębiała tajniki edycji genomu oraz jej zastosowania w wielkoskalowych analizach przesiewowych, mających na celu identyfikację genów naprawy DNA zaangażowanych w naprawę mutacji prowadzącej do rozwoju chorób poliQ. Za swoje osiągnięcia otrzymała szereg nagród, m.in. Nagrodę im. Wacława Szybalskiego przyznawaną przez Komitet Biotechnologii PAN, nagrodę Poznańskiego Oddziału Polskiej Akademii Nauk, stypendium L’Oréal–UNESCO „Dla Kobiet i Nauki”, a w 2021 roku znalazła się w prestiżowym zestawieniu 100 Kobiet Roku przygotowanym przez magazyn Forbes Women Polska, w kategorii nauka. Ponadto jest laureatką grantów przyznawanych przez Narodowe Centrum Nauki.

Szkolenie odbędzie się w dniach 17 i 18 kwietnia 2026 roku w godzinach 12:00-15:00